Gebouwd als papiermolen in 1712. Drie eeuwen later draait het rad nog altijd, op het water van de Gulp.
Scroll naar beneden
historie en bezichtigen
1712
Aan de Gulp wordt een papiermolen gebouwd, met toestemming van de heer van Neubourg en Gulpen, die hier over het land gaat. De Gulp is een snelstromend riviertje dat vanuit België naar de Geul loopt: kracht genoeg om twee waterraderen te laten draaien. Die drijven het werk aan waarmee uit lompen (oude lappen stof) papier wordt gemaakt, vel voor vel met de hand geschept.
1845
Papier wordt hier sinds 1840 niet meer gemaakt. De graaf van het iets verderop gelegen kasteel Neubourg koopt het gebouw. Een paar jaar later verhuist het graanmalen van de molen bij het kasteel naar deze molen: de papiermolen wordt een graanmolen en gaat De Neubourger Molen heten.
1905
Een brand legt een groot deel van het gebouw in de as. Het waterrad overleeft de brand, maar bij de herbouw komt er een turbine voor in de plaats: een rad met schoepen dat onder de vloer in een gesloten koker draait. De molen maalt gewoon op waterkracht verder, alleen is er tachtig jaar lang niets meer van te zien.
1921
De graaf zoekt een nieuwe molenaar en verpacht de molen aan de familie Roex. In pacht: de molen blijft van het kasteel, de familie maalt er het graan en betaalt daarvoor elk jaar een vast bedrag.
1952
De familie Roex koopt de molen van de graaf. Na ruim dertig jaar pacht is de molen hun eigendom. Sindsdien noemen de mensen in de buurt hem Molen Roex.
1967
De molen komt op de rijksmonumentenlijst, de lijst van gebouwen die het land bewaard wil zien. Beschermd is niet alleen het maalwerk binnen, maar het hele gebouw: de bakstenen muren en de eindgevel met zijn twee torentjes. Wie er iets aan wil veranderen, heeft daar sindsdien toestemming voor nodig.
1985
Bij de restauratie verdwijnt de turbine en komt het waterrad weer in het zicht: een middenslagrad, waar het water halverwege de hoogte op de schoepen valt. Het is 7,14 meter in doorsnede en 1,40 meter breed. Zijn water komt nog altijd uit de Gulp: een stuw leidt een deel van de stroom een zijtak in, de molentak, en die brengt het tot bij het rad.
1992
Het deel van het gebouw dat tot dan toe als opslag diende, wordt verbouwd tot restaurant en woning. In De Pannekoekenmolen worden sindsdien pannenkoeken gebakken met het meel uit de molen.
2012
Het restaurant krijgt een nieuwe uitbater. Het malen en het onderhoud van de molen doen de eigenaars zelf.
Nu
Vier koppels molenstenen malen nog altijd op waterkracht: telkens twee zware stenen op elkaar, waarvan alleen de bovenste draait. Het rad draait dag en nacht; wordt er niet gemalen, dan wekt het 50.000 kWh groene stroom per jaar op. Genoeg voor de molen, de woning en het restaurant.
Let op: bezichtigen is tijdelijk niet mogelijk.
Een bezichtiging begint met een film van twaalf minuten over de geschiedenis van de molen en de manier waarop hij werkt. Daarna loopt u op eigen gelegenheid door de verdiepingen.
U ziet hoe de raderen de as laten draaien en hoe de stenen het graan tot meel vermalen. Dat meel gaat naar de pannenkoeken en de vlaaibodems, en is ter plaatse te koop, desgewenst met recepten erbij.
